Демократска Партија на Турците на Македонија (ДПТМ) — пречистен текст од 04.07.2021 година.
Пречистен текст
Демократската Партија на Турците на Македонија (во понатамошниот текст ДПТМ) е самостојна политичка партија на доброволно здружени членови која се основа и дејствува заради остварување на следните цели и задачи: опстојување и развивање на Р. Македонија како држава на рамноправни граѓани во која секој поединец ќе има еднакви можности да обезбеди пристоен и безбеден живот; за правна држава и владеење на правото како и изградба на силни институции способни да обезбедуваат максимална заштита на индивидуалните права и слободи на своите граѓани, независно од нивната етничка, верска, политичка, полова или друга припадност (секое нечовечко и понижувачко однесување и секој облик на мачење ќе го третира како злочин против човештвото и ги отфрлува); чување и унапредување на вредностите на парламентарната демократија и пазарната економија, како и правилна распределба на создадените вредности и обврски; јакнење на секуларниот карактер на државата и нејзините социјални функции заради поправилна распределба на националното богатство; принципиелна и чиста политика кон припадниците на сите заедници преку која ке се остваруваат правата и слободите на Турците во областа на образованието, културата, издавачката дејност, информативните дејности и употребата на турскиот јазик и писмо; соодветна и правична застапеност на Турците и граѓаните од другите заедници во органите на државата и другите јавни институции на сите нивоа; модерен образовен систем; континуирана и стабилна надворешна политика за забрзано интегрирање на Р. Македонија во ЕУ и Евро-Атлантските структури; соодветно вреднување на историското минато на Турците; зачувување на националниот идентитет, вредностите и достоинството на Турците во Р. Македонија; заштита на мултиетничкото и мултикултурното ткиво на општеството; спроведување на политика за силата на жената, динамиката на младите, социјалната сигурност на пензионерите и заштитата на инвалидите и сиромашните; соработка со организациите и институциите на Турците во Републиката и на Балканот, со иселениците и со државните органи и институции на Република Турција.
Демократската Партија на Турците на Македонија е правно лице со седиште во Скопје на ул. Стив Наумов бр. 1. Во натамошната активност и во правниот промет освен целосниот назив ќе се користи и кратенката ДПТМ.
ДПТМ има службен печат со тркалезна форма и штембил со правоаголна форма со назив Демократска Партија на Турците на Македонија. Во средината на печатот и на левата страна на штембилот е втиснат амблемот на партијата. Амблемот има црвена подлога во чиј центар се наоѓа бела полумесечина; внатре во полумесечината со големи букви е испишано ТДП (на латиница, почетни букви од оригиналниот назив на партијата); во продолжение на краците на полумесецот и буквите ТДП се наоѓа ѕвезда (петокрака). Симболите се вградени и во знамето на партијата. Партијата има и своја химна.
ДПТМ делува преку своите организациони облици, органи и работни тела, избрани лица на парламентарни и локални избори и лица избрани или именувани од Собранието и Владата на Р. Македонија, преку активноста на своите членови и соработка со други организации. ДПТМ може да воспостави коалиција со други политички партии и да остварува меѓународна соработка согласно законот и уставот.
Работата на ДПТМ е јавна. За остварување на јавноста се грижи Централниот Управен одбор. За одредени внатрешни прашања органите можат да донесат одлука за исклучување на јавноста.
Во работата на ДПТМ се употребуваат турскиот јазик и писмо, како и македонскиот јазик и писмо и други јазици и писма.
Претседателот на ДПТМ ја претставува и застапува партијата во земјата и во странство. Во случај на спреченост или отсуство, партијата може да ја претставува еден од потпретседателите или друго лице од Централниот Управен Одбор.
Членувањето во ДПТМ е доброволно. Член може да стане секој полнолетен државјанин на Р. Македонија кој потпише пристапна изјава и со тоа ги прифаќа Програмата и Статутот. Изјавата се доставува до подружницата која на првиот состанок одлучува за верификацијата; во случај на одбивање, подносителот има право на жалба во рок од 15 дена до повисокиот орган, чија одлука е конечна. Малолетни лица можат да учествуваат во културните и младинските активности. Членови можат да се ангажираат во Активот на жените, а лицата под 30 години во Младинскиот Форум. ДПТМ може да има и почесни членови.
Право на членство немаат: лица кои не се државјани на Р. Македонија; членови на друга политичка партија; лица на кои им е одземена деловната способност со судска одлука; осудувани лица за тешки кривични дела; лица со судска забрана за вршење политичка дејност.
За повторно зачленување по прекин на членство одлучува Управниот одбор на соодветната организациона единица.
Секој член се евидентира во партискиот регистар; поблиски одредби се утврдуваат со посебен правилник.
Членот има право: да учествува во градењето и остварувањето на партиската политика; да дава идеи и предлози; да избира и да биде избран во органите; да биде кандидат на партиски листи за локални и парламентарни избори; да биде член само на една подружница; да добие солидарна и правна помош при повреда на неговите права поради членувањето.
Членот е должен: да го почитува статутот и програмата; да ги почитува партиските одлуки и хиерархијата; да ги пропагира партиските цели; активно да учествува на изборите и да гласа за кандидатите на ДПТМ; да се воздржува од недолично однесување; редовно да дава материјална поддршка (чланарина и други форми на помош).
ѓ. Престанок на членството и бришење од регистарот
Членувањето престанува поради: смрт; оставка; поднесување барање за членство во друга партија; кандидирање на листа на друга партија; исклучување од партијата.
Членот може да биде исклучен доколку: делува спротивно на статутот и програмата; како функционер делува спротивно на статутот и програмата; со недолично однесување го уриа угледот на партијата. Одлуката ја донесува Управниот одбор на соодветната единица, се доставува писмено или преку веб-локацијата во рок од 15 дена; постои право на жалба во рок од 15 дена до Централниот Управен одбор, односно до Надзорниот одбор во посебни случаи утврдени со статутот.
Основен принцип во организирањето на ДПТМ е територијалниот принцип.
ДПТМ е организирано во основни организациони единици (подружници, општински организации, републичка организација) и други организациони облици (Актив на жените, Младински демократски форум, организациони единици во странство), за чие формирање одлучува Централниот Управен Одбор.
Подружницата е основен облик на поврзување на членовите на определена месна заедница. Одлука за основање донесува Централниот Управен одбор на иницијатива на најмалку 5 членови.
Подружниците со над 50 членови избираат: претседател, Собрание од 27–29 члена, Управен одбор од 11 члена, секретар и благајник. Подружниците со под 50 членови избираат: претседател, Управен одбор од 9 члена, секретар и благајник. Изборот се врши со тајно гласање; во подружници со над 500 членови изборот е по делегатски принцип (1 делегат на 5 члена). Мандатот трае 4 години, без ограничување.
Седниците на Управниот одбор и Собранието на подружницата ги свикува и раководи претседателот; се одлучува со мнозинство гласови од присутните доколку присуствуваат повеќе од половина од членовите.
Претседателот и Управниот одбор на подружницата обезбедуваат остварување на правата и обврските на членовите и ги информираат повисоките органи за донесените одлуки.
Секретарот на подружницата се грижи за извршувањето на одлуките, ги подготвува состаноците, учествува во градењето на политиката и се грижи за кадровските прашања. Мандатот трае 4 години, без ограничување.
Општинската организација поврзува подружници во рамките на општината; за основање и престанок одлучува Централниот Управен одбор. Секоја општинска организација може да има свој печат, штембил и жиро-сметка.
Општинските организации имаат право на приходи согласно правилник за материјално-финансиско работење донесен од Централниот Управен одбор.
Органи на општинската организација се: Собрание, Претседател, Потпретседател, Управен одбор и Надзорен одбор.
Собранието е највисок орган на општинската организација (37–45 члена) составено од претседателот, потпретседателот, членовите на Управниот и Надзорниот одбор, делегати на подружниците, советниците на ДПТМ и функционерите избрани од листата на ДПТМ.
Собранието се свикува најмалку еднаш годишно, а на секои 4 години на изборна седница; задолжително пред и по локалните и парламентарните избори. Мандатот на членовите избрани за изборната седница трае 4 години.
Собранието на општинската организација: учествува во градењето на партиската програма; избира претседател, членови на Управниот одбор и еден потпретседател; предлага делегати за Централното Собрание и кандидати за партиски и јавни функции; расправа за извештаите на органите; донесува деловник за својата работа.
Претседателот на општинската организација ја претставува и раководи со организацијата, ги свикува седниците на Управниот одбор и ги информира повисоките органи. Мандатот трае 4 години со право на уште еден избор.
Управниот одбор на општинската организација го сочинуваат претседателот, потпретседателот и 11 члена; избира секретар од својот состав. Мандатот трае 4 години со право на повторен избор.
Управниот одбор раководи со организацијата меѓу две Собранија, се грижи за извршување на одлуките, дава политички оценки, донесува деловник и одлуки за организациони облици на општинско ниво.
Седниците ги свикува и со нив раководи претседателот на општинската организација, а во негово отсуство потпретседателот, секретарот или друг член согласно деловникот.
Правата и обврските на претседателот, потпретседателот, секретарот и членовите на Управниот одбор се уредуваат со деловник.
Надзорниот одбор на општинската организација се состои од 3 члена; избира претседател од својот состав. Мандатот трае 4 години со право на повторен избор. Ја оценува статутарноста на актите, ја контролира финансиската и деловната активност и поднесува извештај до Собранието.
Централниот управен одбор може да формира регионални облици на поврзување на општинските организации.
Органи на Републичката организација се: Конгрес, Централно собрание, Претседател, Генерален секретар, Централен управен одбор и Надзорен одбор.
Конгресот го сочинуваат членови по функција (претседателот, потпретседателите, генералниот секретар, членовите на Централното Собрание, Централниот Управен одбор, Надзорниот одбор, пратениците, министрите, градоначалниците и функционерите избрани од листата на ДПТМ, претседателите на општинските организации, претседателите на Младинскиот форум и Активот на жените) и делегирани членови (по еден делегат на определен број членови од општинските организации/подружниците).
Конгресот е највисок орган на партијата, редовен (на секои 4 години) или вонреден (на барање на 2/3 од Централното Собрание, се одржува во рок од 90 дена). Полноважно одлучува ако присуствуваат најмалку 2/3 од делегатите.
Постапката и критериумите за кандидирање за претседател ги одредува Централното Собрание; избран е кандидатот со мнозинство гласови од делегатите.
Конгресот: ја донесува и менува Програмата и Статутот; го одобрува извештајот за работата на органите; одлучува за промена на името и симболите или обединување со друга партија; избира претседател, членови на Централното Собрание (со резервна листа) и членови на Надзорниот одбор.
Поблиски одредби за работата на Конгресот се уредуваат со деловник за работа.
Претседателот на партијата е истовремено претседател на Централното Собрание и на Централниот Управен Одбор.
Претседателот: ја претставува и застапува партијата; раководи меѓу седниците на органите; ги свикува и раководи седниците на Централното Собрание и Централниот Управен одбор; се грижи за реализација на програмата и статутот; склучува договори и потпишува акти; предлага избор/разрешување на 2–4 потпретседатели, членовите на Централниот Управен Одбор и носителите на јавни функции; може да запре извршување на одлуки на Централниот Управен Одбор; поднесува годишен извештај пред Централното Собрание. Мандатот трае 4 години со право на повторен избор.
Централното Собрание, на предлог на претседателот, избира и разрешува генерален секретар со мнозинство гласови. Мандатот трае 4 години со право на повторен избор.
Генералниот секретар: учествува во работата на Централното Собрание и Централниот Управен Одбор; ги подготвува седниците; ја следи работата на секретарите на подружниците и општинските организации; се грижи за материјално-финансиското работење; ја организира административната подготовка на Конгресот.
Централното Собрание го сочинуваат: претседателот, потпретседателите, генералниот секретар, пратениците, министрите/заменици министри, градоначалниците избрани од листата на ДПТМ, претседателите на Младинскиот форум и Активот на жените, и 49 члена избрани од Конгресот.
Централното Собрание е највисок орган меѓу два Конгреси: раководи со партијата и се грижи за извршување на одлуките; избира потпретседатели, генерален секретар и 15 члена на Централниот Управен одбор; утврдува кандидати за пратеници и за органите на локалната самоуправа; избира Кадровска комисија; одлучува за коалиции; дава политички оценки; решава по жалби; ја води финансиската политика и располага со имотот; ги усвојува годишните финансиски планови и извештаи.
Седниците на Централното Собрание ги свикува и раководи претседателот, а по потреба потпретседателот, генералниот секретар или член на Централниот Управен одбор. Се свикува најмалку еднаш годишно и задолжително пред и по изборите.
Централниот Управен одбор го сочинуваат: претседателот, потпретседателите, генералниот секретар, пратениците, министрите, градоначалниците избрани од листата на ДПТМ, претседателите на Младинскиот форум и Активот на жените, и 15 члена избрани од Централното Собрание. Мандатот трае 4 години со право на повторен избор.
Централниот Управен одбор е политичко-извршен орган: ги реализира заклучоците на Централното Собрание; донесува одлуки за основање подружници и општински организации; го потврдува изборот на нивните претседатели; именува општински и регионални координатори; води тековно финансиско и материјално работење; го предлага изборот на кандидати за парламентарни, претседателски и локални избори; именува благајник на партијата.
Централниот Управен одбор може да донесува одлуки и од надлежност на Централното Собрание кога тоа го налага ситуацијата, за што известува на првата наредна седница заради одобрување.
Советот на ДПТМ е советодавно тело од 15–20 истакнати научни, културни и јавни работници, кое дава предлози и сугестии по стратешките прашања на партијата. Мандатот трае 4 години со право на повторен избор.
Надзорниот одбор се состои од 5 члена, избира претседател од својот состав; ја разгледува финансиската и деловната активност на партијата, ја оценува статутарноста на актите и решава по жалби на одлуки на Централното Собрание. Мандатот трае 4 години со право на повторен избор.
Органите на ДПТМ полноважно одлучуваат ако присуствуваат повеќе од половината членови; одлуките се донесуваат со мнозинство гласови од присутните.
Постапката, начинот и критериумите за кандидирање и избор ги утврдува Централното Собрание.
Изборот на носителите на функции се врши со тајно гласање; избран е кандидатот со најголем број гласови кој има повеќе од 1/3 од вкупниот број членови на избирачкото тело. При потреба се спроведува втор круг меѓу двајцата најдобро пласирани кандидати.
Изборот на членовите на органите се врши со тајно гласање, поединечно за секој кандидат. Во сите органи на ДПТМ пожелно е најмалку 20% членови под 30 години и најмалку 20% од понежниот пол.
Постапката за утврдување кандидати за пратеници, претседател на државата и органите на локалната самоуправа се уредува со правилник на Централното Собрание.
Пратениците на ДПТМ во Собранието на Р. Македонија се истовремено членови на Централното Собрание и Централниот Управен одбор.
Пратениците формираат парламентарна група, доколку има доволен број; во спротивно се приклучуваат кон коалициони партнери.
Одредбите на оваа глава важат соодветно и за советниците од редовите на ДПТМ.
Младинскиот демократски форум е младинска организација во рамките на ДПТМ; за основање и распуштање одлучува Централното Собрание.
Освен членови, во Форумот можат да членуваат и симпатизери на ДПТМ.
Членовите избираат свои органи на сите нивоа и делегираат претставници во органите на ДПТМ.
Претседателот на Младинскиот демократски форум е истовремено член на Централното Собрание и Централниот Управен одбор.
Форумот делува врз основа на програмата, статутот и сопствениот деловник за работа.
Активот на жените е организација во рамките на ДПТМ; за основање и распуштање одлучува Централното Собрание.
Освен членови, во Активот можат да членуваат и симпатизери на ДПТМ.
Членовите избираат свои органи на сите нивоа и делегираат претставници во органите на ДПТМ.
Претседателот на Активот на жените е истовремено член на Централното Собрание и Централниот Управен одбор.
Организационата поставеност на Активот се уредува со посебен правилник.
Тие се организациони центри на државјани на Р. Македонија на привремена работа во странство кои ги прифаќаат програмските документи на ДПТМ; за основање и распуштање одлучува претседателот или Централното Собрание.
Организационата поставеност на овие единици се уредува со посебен правилник.
ДПТМ се финансира од: буџетот на Р. Македонија; партиска чланарина; донации и прилози од членови и симпатизери; приходи од физички и правни лица до законскиот максимум; приходи од сопствен имот и стопанска дејност согласно закон. ДПТМ не може да прима средства од: странски влади, институции и лица; државни органи надвор од буџетот; претпријатија со општествена/државна сопственост.
ДПТМ може да врши стопанска дејност кога тоа е дозволено со закон и да биде основач на претпријатија. Централното Собрание управува со имотот; престанокот на членство или на организационен облик не дава права врз имотот на ДПТМ.
ДПТМ може да организира издавачка дејност (книги, весници, списанија) и Радио/ТВ, за што одлучува Централното Собрание.
Функцијата престанува со отповикување или оставка; местото на отповиканиот член се пополнува со нов член од истата организациона единица, односно од резервната листа за членовите на Централното Собрание.
Предлог за отповикување можат да поднесат соодветните органи според нивото; постапката и роковите (3 месеци, односно 6 месеци за претседателот) се утврдени со статутот; постои право на жалба до Надзорниот одбор во рок од 15 дена.
Оставка се поднесува писмено до соодветниот орган, кој ја констатира најдоцна во рок од 3 месеци; оставката на претседателот ја констатира вонреден Конгрес.
Централното Собрание може да распушти организационен облик поради престанок или намалување на дејноста, или дејствување спротивно на програмата и статутот; постои право на жалба до Надзорниот одбор во рок од 15 дена, чија одлука е конечна.
ДПТМ основа стручна служба за административни работи; организацијата и работниот однос се уредуваат со општи акти на Централниот Управен одбор.
ДПТМ може да престане да дејствува со забрана на надлежен суд, со намалување на членството под законскиот минимум или со одлука на Конгресот (2/3 мнозинство). Во случај на престанок, Конгресот одлучува на кого се отстапува имотот на партијата.
Претходник на ДПТМ е Демократскиот Сојуз на Турците; партискиот стаж на членовите се смета од времето на членство во Сојузот.
Измени и дополнувања на Статутот, како и усвојување на нов Статут, врши Конгресот со мнозинство гласови од вкупниот број членови.
Овој Статут стапува во сила со денот на донесувањето.
Сите општи акти на партијата мора во рок од 90 дена да се усогласат со одредбите на овој Статут.
04.07.2021, Скопје
